Khi AI trở thành "trợ giảng"

Không còn dừng lại ở lý thuyết, nhiều trường đại học lớn đã bắt tay vào ứng dụng AI để giải quyết những vấn đề cụ thể.

Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, mô hình "lớp học đảo ngược" đang được áp dụng mạnh mẽ nhờ sự hỗ trợ của công nghệ. Thay vì lên lớp mới bắt đầu nghe giảng, sinh viên được cung cấp học liệu số để tự nghiên cứu trước. Thời gian trên lớp dành cho thảo luận và giải quyết vấn đề.

TS. Kiều Phương Thùy (Khoa CNTT) chia sẻ rằng AI giúp giảng viên giảm tải đáng kể khâu chuẩn bị bài giảng và hỗ trợ sinh viên hỏi đáp tức thì. Việc đánh giá sinh viên cũng chuyển dịch từ "kiểm tra trí nhớ" sang đánh giá năng lực tư duy và vận dụng thực tế.

Sinh viên Đại học Bách khoa tham gia lớp học thực tế ảo demo.

Trong khi đó, Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn (ĐHQG Hà Nội) lại tập trung trang bị kỹ năng thực chiến cho cả thầy và trò. Các khóa tập huấn về AI tạo sinh (Gen AI) giúp giảng viên và sinh viên biết cách dùng AI để tóm tắt tài liệu, lên ý tưởng (brainstorm) hay thiết kế slide thuyết trình nhanh chóng. Đặc biệt, sinh viên năm cuối được hỗ trợ kỹ năng tiếp cận thị trường lao động, tăng cơ hội việc làm.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, từ năm 2023, trợ lý ảo HUSTVA đã được đưa vào sử dụng, mang lại trải nghiệm cá nhân hóa cho từng sinh viên – từ việc học tập đến định hướng nghề nghiệp. Trường cũng đang thử nghiệm dùng AI để phân tích dữ liệu, nhằm cảnh báo sớm và hỗ trợ kịp thời cho những sinh viên có nguy cơ sa sút trong học tập.

Công nghệ giỏi, nhưng không thể thay thế người thầy

Dù AI có thông minh đến đâu, vai trò của người thầy vẫn là "trái tim" của giáo dục. ThS. Cao Hồng Huệ (Trường ĐH Sư phạm Hà Nội 2) nhấn mạnh: AI mở ra cách học mới dựa trên dữ liệu và cá nhân hóa, nhưng chính điều này lại khiến vai trò định hướng của người thầy trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Cảm xúc sư phạm, tính nhân văn và khả năng định hướng giá trị sống là những điều máy móc chưa thể làm thay con người.

Đồng quan điểm, PGS.TS Nguyễn Đức Sơn (Hiệu trưởng ĐH Sư phạm Hà Nội) cho rằng nếu quá phụ thuộc vào AI, tư duy logic và sự sáng tạo sư phạm có thể bị mai một. Sử dụng AI cần sự tỉnh táo để nhận diện rõ điểm mạnh và điểm yếu của công nghệ.

Thách thức và hướng đi sắp tới

Bên cạnh những điểm sáng, việc triển khai AI tại các trường đại học vẫn gặp không ít rào cản. Dữ liệu sinh viên và chương trình học còn phân tán, chưa được số hóa đồng bộ. Cơ sở hạ tầng máy chủ còn hạn chế, khiến nhiều dự án chỉ dừng ở quy mô nhỏ lẻ.

Thêm vào đó, các quy định về bảo mật dữ liệu, bản quyền và liêm chính học thuật khi sử dụng AI vẫn chưa thực sự rõ ràng, tạo tâm lý e ngại cho cả giảng viên lẫn sinh viên.

Trước thực tế này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang đẩy mạnh các hoạt động tập huấn nâng cao năng lực số. Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn khẳng định: Trong thời đại AI, người thầy phải chuyển từ vai trò truyền thụ kiến thức sang người dẫn dắt, hỗ trợ người học phát triển năng lực tự học. Sắp tới, ngành giáo dục sẽ hoàn thiện hành lang pháp lý, bao gồm các hướng dẫn về đạo đức và bảo mật, để việc ứng dụng AI vừa hiệu quả, vừa an toàn và nhân văn.

(Theo báo Nhân Dân)